Święto Konstytucji 3 Maja należy do najważniejszych świąt państwowych w Polsce. Upamiętnia uchwalenie w 1791 roku pierwszej w Europie i drugiej na świecie nowoczesnej ustawy zasadniczej, po amerykańskiej. Dokument ten był próbą naprawy ustroju Rzeczpospolitej Obojga Narodów oraz odpowiedzią na pogłębiający się kryzys państwa.

Konstytucja została uchwalona przez Sejm Wielki, zwany także Czteroletnim, w atmosferze politycznego napięcia i potrzeby pilnych reform. Jej twórcy, wśród których kluczową rolę odegrali Stanisław August Poniatowski, Ignacy Potocki oraz Hugo Kołłątaj, dążyli do wzmocnienia władzy państwowej, ograniczenia liberum veto oraz poprawy sytuacji mieszczan i chłopów.

Dokument wprowadzał trójpodział władzy, wzorowany na idei Monteskiusza, oraz znosił część anachronicznych mechanizmów ustrojowych, które wcześniej paraliżowały funkcjonowanie państwa. Konstytucja miała na celu przekształcenie Rzeczypospolitej w monarchię konstytucyjną, zdolną do skutecznego działania i obrony swojej suwerenności.

Choć obowiązywała stosunkowo krótko, ponieważ została obalona w wyniku interwencji państw ościennych i konfederacji targowickiej, jej znaczenie historyczne jest ogromne. Stała się symbolem dążeń do reform, nowoczesnego państwa oraz troski o dobro wspólne. W kolejnych pokoleniach była przypomnieniem, że nawet w trudnych warunkach możliwe są odważne i przełomowe decyzje.

Obchody Święta Konstytucji 3 Maja zostały oficjalnie ustanowione już w XIX wieku, jednak w okresach zaborów i rządów komunistycznych były ograniczane lub zakazane. Po 1989 roku święto powróciło do kalendarza jako ważny element państwowej i obywatelskiej tradycji.

Współcześnie 3 maja obchodzony jest poprzez uroczystości państwowe, msze za Ojczyznę, parady, koncerty oraz wydarzenia edukacyjne. W wielu miejscach organizowane są także inicjatywy lokalne, angażujące społeczności i przypominające o znaczeniu Konstytucji oraz wartościach, które reprezentuje.

Święto Konstytucji 3 Maja to nie tylko upamiętnienie ważnego wydarzenia historycznego, ale także okazja do refleksji nad współczesnym państwem i rolą obywateli w jego kształtowaniu. Przypomina o znaczeniu prawa, odpowiedzialności i wspólnoty, czyli o wartościach, które pozostają aktualne niezależnie od zmieniających się realiów.

Uroczystości święta 3 Maja na Błoniach w Krakowie - 03.05.1938 r. Żołnierze 5. Batalionu Pancernego w czasie defilady.
Zdjęcia pochodzą ze zbiorów specjalnych biblioteki MOPK.